SCHLESWIG-HOLSTEINISCHER LANDTAG Drucksache 18/5429 18. Wahlperiode 17-05-09 Kleine Anfrage des Abgeordneten Uli König (PIRATEN) und Antwort der Landesregierung – Ministerium für Wirtschaft, Arbeit, Verkehr und Technologie Breitbandversorgung in Schleswig-Holstein 1. In der Plenarsitzung vom 22.2.2017 behauptete Minister Reinhard Meyer, dass 73% der Schleswig-Holsteinischen Haushalte Internet mit mindestens 100 Mbit/s bekommen. Antwort: Minister Reinhard Meyer hat in der obigen Landtagssitzung laut Protokoll Folgendes ausgeführt: „Wir sind bereits heute mit 73% aller Haushalte bei 100 Mbit und mehr und belegen damit Platz eins aller Flächenländer.“ 2. Aus welcher Grundlage entstammen die von Minister Meyer vorgetragenen Zahlen, 73% der Haushalte hätten Zugang zu 100 Mbit und mehr? Wie setzen sich diese 73% zusammen? Bitte nach Zugangsmedium, Geschwindigkeit und Prozentanteil der Haushalte tabellarisch auflisten. Antwort: Die Daten stammen aus dem vom Bundesministerium für Verkehr und digitale Infrastruktur beauftragten Breitbandatlas (www.bmvi.de), der vom TÜV Rheinland erstellt wird. Der Breitbandatlas basiert auf freiwilligen Angaben der Anbieter, die vom TÜV Rheinland auf Plausibilität überprüft werden. Der Breitbandatlas ist die einzige, in Deutschland verfügbare Quelle, die die Breitbandversorgung systematisch nach Bandbreitenklassen, Ländern, Gemeinden und Technologien erfasst. Die Bandbreitenklasse über 100 Mbit/s wird derzeit vom BMVI im Breitbandatlas nicht veröffentlicht. Die Daten wurden aber in der Antwort der Bundesregierung auf eine Kleine Anfrage zu Drucksache 18/5429 Schleswig-Holsteinischer Landtag - 18. Wahlperiode 2 „Breitbandausbau und Breitbandförderung in Deutschland“ vom 27.10.2016 (Drucksache 18/10156) veröffentlicht. Aus dieser Drucksache stammen die folgenden Angaben nach Bundesländern und Bandbreitenklassen: Anlage 1: Breitbandversorgung alle Technologien Eine Unterscheidung nach dem Zugangsmedium und Bundesländern ist auf Basis der veröffentlichten Daten nur für leitungsgebundene Technologien insgesamt, FTTH/B und LTE möglich: Anlage 2: Breitbandversorgung leitungsgebundene Technologien Anlage 3: Breitbandversorgung FTTH1/B2 Anlage 4: Breitbandversorgung LTE 3. Wurde bei der Rede, berücksichtigt, dass viele Internetanschlüsse die versprochene Geschwindigkeit in der Wirklichkeit nicht erreichen? Antwort: Der Breitbandatlas basiert wie dargestellt auf den vom TÜV Rheinland auf Plausibilität überprüften Angaben der Anbieter. Er bildet damit Durchschnittswerte der Breitbandversorgung ab und ermöglicht einen Vergleich der Bundesländer. 4. Hält die Landesregierung an der Äußerung fest, dass 73% der Schleswig- Holsteinischen Haushalte Zugang zu 100Mbit/s hätten, nachdem die Bundesnetzagentur am 27.3.17 den „Breitbandmessung, Jahresbericht 2015/16“ veröffentlicht hat, mit dem Ergebnis, dass nur 4 bis 25% der Endkunden die vereinbarten maximalen Datenübertragungsraten erreichen? Antwort: Die Breitbandmessung der Bundesnetzagentur ist nicht direkt mit den Ergebnissen des Breitbandatlasses vergleichbar. Während der Breitbandatlas Durchschnittswerte auf Basis der Anbieterangaben und damit zumindest einen groben, vor allem aber vergleichbaren Stand der Breitbandversorgung in Gemeinden, Bundesländern und in Deutschland insgesamt liefert, stellen die Ergebnisse der Breitbandmessung exemplarisch dar, welche Bandbreite bei einzelnen Nutzern verfügbar ist. Eine Hochrechnung auf die tatsächliche Breitbandversorgung in Deutschland ist damit nach Aussagen der Bundesnetzagentur nicht möglich. Darüber hinaus gibt es keine andere Datenbasis für die Breitbandversorgung in Deutschland als den Breitbandatlas. Wegen der technischen Grenzen der herkömmlichen Breitbandanschlüsse über Kupferkabel, zum Teil aber auch über Kabelnetze (entfernungs- und nutzungsabhängige Breitbandverfügbarkeit) ist es Ziel der Breitbandstrategie der Landesregierung, eine flächendeckende Versorgung mit Glasfaseranschlüssen bis in die Gebäude (Fiber to the Building) bzw. Wohnungen (Fiber to the Home) zu erreichen. Bei solchen Glasfasernetzen tauchen die genannten Abweichungen zwischen vertraglich vereinbarten 1 FTTH: Fibre To The Home (dt. Glasfaser bis in die Wohnung) 2 FTTB: Fibre To The Building (dt. Glasfaser bis an das Gebäude) Schleswig-Holsteinischer Landtag - 18. Wahlperiode Drucksache 18/5429 3 Bandbreiten („bis zu“) und tatsächlich verfügbaren Bandbreiten nicht bzw. nur sehr eingeschränkt auf. 5. Wie schnell ist die Upload Geschwindigkeit, die die genannten 73% der Haushalte erreichen können? Antwort: Im Breitbandatlas werden keine Daten über Uploadgeschwindigkeiten veröffentlicht. A n la g e 1 R a u m e in h e it ≥ 1 M b it /s ≥ 2 M b it /s ≥ 6 M b it /s ≥ 1 6 M b it /s ≥ 3 0 M b it /s ≥ 5 0 M b it /s ≥ 1 0 0 M b it /s ≥ 1 M b it /s ≥ 2 M b it /s ≥ 6 M b it /s ≥ 1 6 M b it /s ≥ 3 0 M b it /s ≥ 5 0 M b it /s ≥ 1 0 0 M b it /s D e u ts ch la n d 9 9 ,9 9 9 ,9 9 8 ,5 8 8 ,4 8 0 ,7 7 1 ,2 6 4 ,9 3 9 .8 6 0 .0 0 0 3 9 .8 6 0 .0 0 0 3 9 .3 0 1 .0 0 0 3 5 .2 5 6 .0 0 0 3 2 .1 8 1 .0 0 0 2 8 .3 9 5 .0 0 0 2 5 .8 8 9 .0 0 0 B a d e n -W ü rt te m b e rg 9 9 ,6 9 9 ,4 9 7 ,6 8 8 ,9 8 1 ,8 7 2 ,8 6 7 ,7 4 .9 3 7 .0 0 0 4 .9 2 6 .0 0 0 4 .8 3 6 .0 0 0 4 .4 0 9 .0 0 0 4 .0 5 6 .0 0 0 3 .6 0 7 .0 0 0 3 .3 5 6 .0 0 0 B a y e rn 9 9 ,7 9 9 ,6 9 7 ,9 8 8 ,9 8 1 ,4 6 8 ,7 6 2 ,4 5 .9 1 1 .0 0 0 5 .9 0 5 .0 0 0 5 .8 0 6 .0 0 0 5 .2 6 7 .0 0 0 4 .8 2 3 .0 0 0 4 .0 7 0 .0 0 0 3 .7 0 1 .0 0 0 B e rl in 1 0 0 1 0 0 1 0 0 9 8 ,8 9 5 ,2 9 0 ,2 8 9 ,1 1 .9 5 8 .0 0 0 1 .9 5 8 .0 0 0 1 .9 5 7 .0 0 0 1 .9 3 4 .0 0 0 1 .8 6 4 .0 0 0 1 .7 6 6 .0 0 0 1 .7 4 4 .0 0 0 B ra n d e n b u rg 9 9 ,7 9 9 ,5 9 8 8 7 ,2 7 3 5 7 ,2 4 2 ,5 1 .2 3 8 .0 0 0 1 .2 3 5 .0 0 0 1 .2 1 6 .0 0 0 1 .0 8 2 .0 0 0 9 0 6 .0 0 0 7 1 0 .0 0 0 5 2 7 .0 0 0 B re m e n 1 0 0 1 0 0 9 9 ,9 9 8 ,5 9 6 ,5 9 3 ,6 9 2 ,8 3 5 7 .0 0 0 3 5 7 .0 0 0 3 5 7 .0 0 0 3 5 2 .0 0 0 3 4 5 .0 0 0 3 3 4 .0 0 0 3 3 2 .0 0 0 H a m b u rg 1 0 0 1 0 0 9 9 ,9 9 9 ,3 9 7 ,5 9 4 ,4 9 4 ,1 9 6 7 .0 0 0 9 6 7 .0 0 0 9 6 6 .0 0 0 9 6 0 .0 0 0 9 4 2 .0 0 0 9 1 3 .0 0 0 9 1 0 .0 0 0 H e ss e n 9 9 ,9 9 9 ,8 9 9 9 1 ,7 8 3 ,4 7 2 6 2 ,4 2 .9 0 0 .0 0 0 2 .8 9 7 .0 0 0 2 .8 7 5 .0 0 0 2 .6 6 3 .0 0 0 2 .4 2 1 .0 0 0 2 .0 9 2 .0 0 0 1 .8 1 1 .0 0 0 M e ck le n b u rg -V o rp o m m e rn 9 9 ,1 9 8 ,8 9 3 ,7 7 3 ,4 6 2 ,9 5 2 ,8 4 7 ,8 8 4 1 .0 0 0 8 3 9 .0 0 0 7 9 5 .0 0 0 6 2 3 .0 0 0 5 3 3 .0 0 0 4 4 8 .0 0 0 4 0 5 .0 0 0 N ie d e rs a ch se n 9 9 ,8 9 9 ,7 9 7 ,7 8 7 ,4 8 1 ,1 7 3 6 6 3 .8 3 0 .0 0 0 3 .8 2 7 .0 0 0 3 .7 5 0 .0 0 0 3 .3 5 6 .0 0 0 3 .1 1 3 .0 0 0 2 .8 0 3 .0 0 0 2 .5 3 1 .0 0 0 N o rd rh e in -W e st fa le n 1 0 0 9 9 ,9 9 9 ,1 9 1 ,8 8 5 7 7 ,4 7 2 ,2 8 .6 3 0 .0 0 0 8 .6 2 6 .0 0 0 8 .5 5 3 .0 0 0 7 .9 2 8 .0 0 0 7 .3 4 0 .0 0 0 6 .6 8 6 .0 0 0 6 .2 3 1 .0 0 0 R h e in la n d -P fa lz 9 9 ,7 9 9 ,5 9 7 ,7 8 7 ,3 8 1 ,9 7 0 ,8 5 9 1 .8 8 2 .0 0 0 1 .8 7 9 .0 0 0 1 .8 4 6 .0 0 0 1 .6 4 8 .0 0 0 1 .5 4 6 .0 0 0 1 .3 3 6 .0 0 0 1 .1 1 5 .0 0 0 S a a rl a n d 9 9 ,9 9 9 ,8 9 9 ,2 9 2 ,2 8 1 ,7 7 3 ,6 6 5 ,9 4 9 5 .0 0 0 4 9 5 .0 0 0 4 9 1 .0 0 0 4 5 7 .0 0 0 4 0 4 .0 0 0 3 6 4 .0 0 0 3 2 6 .0 0 0 S a ch se n 9 9 ,8 9 9 ,7 9 7 ,4 7 7 ,1 6 3 ,7 5 1 ,5 4 5 ,4 2 .1 8 2 .0 0 0 2 .1 8 0 .0 0 0 2 .1 3 0 .0 0 0 1 .6 8 6 .0 0 0 1 .3 9 2 .0 0 0 1 .1 2 6 .0 0 0 9 9 2 .0 0 0 S a ch se n -A n h a lt 9 9 ,4 9 9 ,3 9 5 ,7 7 1 ,6 5 4 ,8 4 3 ,9 3 7 ,7 1 .1 9 5 .0 0 0 1 .1 9 3 .0 0 0 1 .1 5 1 .0 0 0 8 6 1 .0 0 0 6 5 9 .0 0 0 5 2 8 .0 0 0 4 5 4 .0 0 0 S ch le sw ig -H o ls te in 9 9 ,8 9 9 ,7 9 6 ,4 8 5 ,6 7 9 ,9 7 5 7 3 1 .3 7 4 .0 0 0 1 .3 7 2 .0 0 0 1 .3 2 6 .0 0 0 1 .1 7 8 .0 0 0 1 .1 0 0 .0 0 0 1 .0 3 2 .0 0 0 1 .0 0 4 .0 0 0 T h ü ri n g e n 9 9 ,7 9 9 ,5 9 6 ,9 7 6 ,1 6 5 ,5 5 1 ,8 4 0 ,3 1 .1 1 7 .0 0 0 1 .1 1 5 .0 0 0 1 .0 8 6 .0 0 0 8 5 3 .0 0 0 7 3 4 .0 0 0 5 8 0 .0 0 0 4 5 2 .0 0 0 Q u e ll e : A n tw o rt d e r B u n d e sr e g ie ru n g a u f e in e K le in e A n fr a g e z u " B re it b a n d a u sb a u u n d B re it b a n d fö rd e ru n g i n D e u ts ch la n d " v o m 2 7 .1 0 .2 0 1 6 ( D ru ck sa ch e 1 8 /1 0 1 5 6 ) B re it b a n d v e rs o rg u n g a ll e r T e ch n o lo g ie n [i n H a u sh a lt e ] B re it b a n d v e rs o rg u n g a ll e r T e ch n o lo g ie n [i n H a u sh a lt e ] A n la g e 2 R a u m e in h e it ≥ 1 M b it /s ≥ 2 M b it /s ≥ 6 M b it /s ≥ 1 6 M b it /s ≥ 3 0 M b it /s ≥ 5 0 M b it /s ≥ 1 0 0 M b it /s ≥ 1 M b it /s ≥ 2 M b it /s ≥ 6 M b it /s ≥ 1 6 M b it /s ≥ 3 0 M b it /s ≥ 5 0 M b it /s ≥ 1 0 0 M b it /s D e u ts ch la n d 9 7 ,7 9 6 ,9 9 3 ,6 8 7 ,2 8 0 ,2 7 0 ,9 6 4 ,8 3 8 .9 8 6 .0 0 0 3 8 .6 6 3 .0 0 0 3 7 .3 5 1 .0 0 0 3 4 .7 8 9 .0 0 0 3 1 .9 8 2 .0 0 0 2 8 .2 9 1 .0 0 0 2 5 .8 6 3 .0 0 0 B a d e n -W ü rt te m b e rg 9 8 ,2 9 7 ,3 9 4 8 8 ,2 8 1 ,6 7 2 ,6 6 7 ,7 4 .8 6 7 .0 0 0 4 .8 2 3 .0 0 0 4 .6 5 9 .0 0 0 4 .3 7 1 .0 0 0 4 .0 4 7 .0 0 0 3 .5 9 8 .0 0 0 3 .3 5 6 .0 0 0 B a y e rn 9 7 ,7 9 6 ,9 9 3 ,5 8 6 ,6 7 9 ,3 6 7 ,8 6 2 5 .7 9 1 .0 0 0 5 .7 4 4 .0 0 0 5 .5 4 1 .0 0 0 5 .1 3 1 .0 0 0 4 .6 9 9 .0 0 0 4 .0 1 9 .0 0 0 3 .6 7 4 .0 0 0 B e rl in 1 0 0 9 9 ,9 9 9 ,7 9 8 ,8 9 5 ,2 9 0 ,2 8 9 ,1 1 .9 8 5 .0 0 0 1 .9 5 7 .0 0 0 1 .9 5 2 .0 0 0 1 .9 3 4 .0 0 0 1 .8 6 4 .0 0 0 1 .7 6 6 .0 0 0 1 .7 4 4 .0 0 0 B ra n d e n b u rg 9 6 ,6 9 6 9 3 8 5 ,3 7 3 5 7 ,2 4 2 ,5 1 .1 9 9 .0 0 0 1 .1 9 1 .0 0 0 1 .1 5 5 .0 0 0 1 .0 5 9 .0 0 0 9 0 6 .0 0 0 7 1 0 .0 0 0 5 2 7 .0 0 0 B re m e n 9 9 ,9 9 9 ,8 9 9 ,4 9 8 ,5 9 6 ,5 9 3 ,6 9 2 ,8 3 5 7 .0 0 0 3 5 7 .0 0 0 3 5 5 .0 0 0 3 5 2 .0 0 0 3 4 5 .0 0 0 3 3 4 .0 0 0 3 3 2 .0 0 0 H a m b u rg 1 0 0 9 9 ,9 9 9 ,7 9 9 ,3 9 7 ,5 9 4 ,4 9 4 ,1 9 6 6 .0 0 0 9 6 6 .0 0 0 9 6 4 .0 0 0 9 6 0 .0 0 0 9 4 2 .0 0 0 9 1 3 .0 0 0 9 1 0 .0 0 0 H e ss e n 9 7 ,8 9 6 ,9 9 4 ,3 9 0 ,1 8 3 7 1 ,4 6 2 ,4 2 .8 3 8 .0 0 0 2 .8 1 4 .0 0 0 2 .7 3 9 .0 0 0 2 .6 1 6 .0 0 0 2 .4 1 1 .0 0 0 2 .0 7 2 .0 0 0 1 .8 1 0 .0 0 0 M e ck le n b u rg -V o rp o m m e rn 9 2 ,3 9 1 ,2 8 4 ,9 7 2 ,4 6 2 ,9 5 2 ,8 4 7 ,8 7 8 3 .0 0 0 7 7 4 .0 0 0 7 2 0 .0 0 0 6 1 4 .0 0 0 5 3 3 .0 0 0 4 4 8 .0 0 0 4 0 5 .0 0 0 N ie d e rs a ch se n 9 7 ,6 9 6 ,9 9 3 ,2 8 7 ,3 8 1 7 2 ,8 6 6 3 .7 4 6 .0 0 0 3 .7 1 7 .0 0 0 3 .5 7 5 .0 0 0 3 .3 4 9 .0 0 0 3 .1 0 8 .0 0 0 2 .7 9 6 .0 0 0 2 .5 3 1 .0 0 0 N o rd rh e in -W e st fa le n 9 9 ,1 9 8 ,5 9 6 ,3 9 1 ,5 8 4 ,8 7 7 ,4 7 2 ,2 8 .5 5 6 .0 0 0 8 .5 0 6 .0 0 0 8 .3 1 2 .0 0 0 7 .8 9 8 .0 0 0 7 .3 2 2 .0 0 0 6 .6 8 2 .0 0 0 6 .2 3 1 .0 0 0 R h e in la n d -P fa lz 9 7 ,4 9 6 ,5 9 2 ,6 8 6 ,4 8 1 7 0 ,4 5 9 1 .8 3 9 .0 0 0 1 .8 2 3 .0 0 0 1 .7 4 8 .0 0 0 1 .6 3 1 .0 0 0 1 .5 3 0 .0 0 0 1 .3 2 9 .0 0 0 1 .1 1 5 .0 0 0 S a a rl a n d 9 9 ,5 9 8 ,9 9 7 ,4 9 2 ,2 8 1 ,7 7 3 ,6 6 5 ,9 4 9 3 .0 0 0 4 9 0 .0 0 0 4 8 2 .0 0 0 4 5 7 .0 0 0 4 0 4 .0 0 0 3 6 4 .0 0 0 3 2 6 .0 0 0 S a ch se n 9 4 ,4 9 2 ,9 8 7 7 3 ,5 6 3 ,1 5 1 ,4 4 5 ,4 2 .0 6 4 .0 0 0 2 .0 3 2 .0 0 0 1 .9 0 2 .0 0 0 1 .6 0 7 .0 0 0 1 .3 8 0 .0 0 0 1 .1 2 3 .0 0 0 9 9 2 .0 0 0 S a ch se n -A n h a lt 9 3 ,1 9 1 ,1 8 2 ,9 6 5 ,9 5 4 ,8 4 3 ,9 3 7 ,7 1 .1 1 9 .0 0 0 1 .0 9 6 .0 0 0 9 9 7 .0 0 0 7 9 3 .0 0 0 6 5 9 .0 0 0 5 2 8 .0 0 0 4 5 4 .0 0 0 S ch le sw ig -H o ls te in 9 7 9 5 ,6 9 1 8 5 7 9 ,8 7 4 ,7 7 3 1 .3 3 5 .0 0 0 1 .3 1 6 .0 0 0 1 .2 5 2 .0 0 0 1 .1 7 0 .0 0 0 1 .0 9 8 .0 0 0 1 .0 2 8 .0 0 0 1 .0 0 4 .0 0 0 T h ü ri n g e n 9 5 ,8 9 4 ,5 8 9 7 5 ,4 6 5 ,5 5 1 ,8 4 0 ,3 1 .0 7 4 .0 0 0 1 .0 5 9 .0 0 0 9 9 7 .0 0 0 8 4 5 .0 0 0 7 3 4 .0 0 0 5 8 0 .0 0 0 4 5 2 .0 0 0 Q u e ll e : A n tw o rt d e r B u n d e sr e g ie ru n g a u f e in e K le in e A n fr a g e z u " B re it b a n d a u sb a u u n d B re it b a n d fö rd e ru n g i n D e u ts ch la n d " v o m 2 7 .1 0 .2 0 1 6 ( D ru ck sa ch e 1 8 /1 0 1 5 6 ) B re it b a n d v e rs o rg u n g a ll e r T e ch n o lo g ie n [i n H a u sh a lt e ] B re it b a n d v e rs o rg u n g a ll e r T e ch n o lo g ie n [i n H a u sh a lt e ] A n la g e 3 D e u ts ch la n d 7 ,1 2 .8 1 4 .0 0 0 B a d e n -W ü rt te m b e rg 1 ,4 6 8 .0 0 0 B a y e rn 9 ,7 5 7 7 .0 0 0 B e rl in 0 ,4 7 .0 0 0 B ra n d e n b u rg 5 ,2 6 5 .0 0 0 B re m e n 0 0 H a m b u rg 7 1 ,4 6 9 0 .0 0 0 H e ss e n 6 ,8 1 9 8 .0 0 0 M e ck le n b u rg -V o rp o m m e rn 2 ,1 1 8 .0 0 0 N ie d e rs a ch se n 4 ,9 1 8 9 .0 0 0 N o rd rh e in -W e st fa le n 6 ,9 5 9 3 .0 0 0 R h e in la n d -P fa lz 1 ,9 3 6 .0 0 0 S a a rl a n d 1 ,3 7 .0 0 0 S a ch se n 5 ,7 1 2 5 .0 0 0 S a ch se n -A n h a lt 2 ,2 2 7 .0 0 0 S ch le sw ig -H o ls te in 1 5 ,3 2 1 1 .0 0 0 T h ü ri n g e n 0 ,3 4 .0 0 0 Q u e ll e : A n tw o rt d e r B u n d e sr e g ie ru n g a u f e in e K le in e A n fr a g e z u " B re it b a n d a u sb a u u n d B re it b a n d fö rd e ru n g i n D e u ts ch la n d " v o m 2 7 .1 0 .2 0 1 6 ( D ru ck sa ch e 1 8 /1 0 1 5 6 ) R a u m e in h e it B re it b a n d v e rs o rg u n g F T T H /B [i n % d e r H a u sh a lt e ] B re it b a n d v e rs o rg u n g F T T H /B [i n H a u sh a lt e ] A n la g e 4 D e u ts ch la n d 9 6 ,6 B a d e n -W ü rt te m b e rg 9 3 ,5 B a y e rn 9 5 ,7 B e rl in 1 0 0 B ra n d e n b u rg 9 3 ,4 B re m e n 1 0 0 H a m b u rg 1 0 0 H e ss e n 9 7 ,1 M e ck le n b u rg -V o rp o m m e rn 9 2 ,6 N ie d e rs a ch se n 9 7 ,1 N o rd rh e in -W e st fa le n 9 8 ,6 R h e in la n d -P fa lz 9 4 ,1 S a a rl a n d 9 4 ,7 S a ch se n 9 6 ,5 S a ch se n -A n h a lt 9 6 ,9 S ch le sw ig -H o ls te in 9 7 ,9 T h ü ri n g e n 9 6 Q u e ll e : A n tw o rt d e r B u n d e sr e g ie ru n g a u f e in e K le in e A n fr a g e z u " B re it b a n d a u sb a u u n d B re it b a n d fö rd e ru n g i n D e u ts ch la n d " v o m 2 7 .1 0 .2 0 1 6 ( D ru ck sa ch e 1 8 /1 0 1 5 6 ) B re it b a n d v e rs o rg u n g L T E [i n % d e r H a u sh a lt e ]* R a u m e in h e it ≥ 2 M b it /s PIRATEN_König_Breitbandversorgung Anlagen 1 - 4.xlsx